Nên bổ sung sắt cho bà bầu từ tháng thứ mấy?

Chất sắt là một vi chất dinh dưỡng quan trọng giúp hình thành hồng cầu, cấu tạo nên enzym hệ miễn dịch, nó còn hỗ trợ tăng cường sức đề kháng của cơ thể. Điều này đúng với nhu cầu sắt tăng cao của thai phụ, việc bổ sung sắt rất cần thiết để cho thai nhi khỏe mạnh và phát triển tốt nhất. Nhưng việc bổ sung quá nhiều chất sắt dẫn đến dư thừa sắt cũng mang nhiều hệ lụy không tốt. Vậy nên bổ sung sắt cho bà bầu từ tháng thứ mấy? Cùng tham khảo thông tin bên dưới nhé!

Bổ sung sắt khi mang thai có lợi ích gì?

Phụ nữ mang thai có nhu cầu hấp thụ chất sắt tăng rất cao, vì sắt hỗ trợ quá trình tạo máu, đồng thời cũng góp phần trong quá trình tạo nên nhân tế bào. Thế nên, ở giai đoạn này thể tích máu của mẹ cao hơn 50% so với bình thường. Với nhiệm vụ góp phần tạo thêm những tế bào mới và tham gia phân chia tế bào, các tế bào thần kinh của thai nhi cũng được sản sinh ra hàng loạt nhờ acid folic và sắt trong khoảng 10 đến 16 ngày đầu bắt đầu thụ thai. Do đó, nếu mẹ không dung nạp đủ chất sắt trong thời kỳ này sẽ ảnh hưởng xấu cho mẹ và bé, thai nhi kém phát triển trí não sau này.

Thiếu máu thiếu sắt khiến mẹ bầu chán ăn, ngủ không được, mệt mỏi vì thiếu oxy lên não, qua các tế bào trong cơ thể. Nhưng khi mẹ bầu cung cấp đủ sắt, chất sắt sẽ giúp mẹ ăn ngon miệng hơn. Ngoài ra, sắt có thể bảo vệ thai phụ tránh bị nhiễm khuẩn, vì sắt là một thành phần có trong một enzyme của hệ miễn dịch, giúp tạo collagen và biến đổi beta caroten thành vitamin A. 

Một số tác hại của việc thiếu sắt đối với mẹ bầu 

  • Tăng nguy cơ sinh non
  • Nhiễm trùng hậu sản
  • Băng huyết sau sinh
  • Suy nhược cơ thể

Thiếu sắt cũng là yếu tố gây nên sự suy dinh dưỡng bào thai, non tháng và nhẹ cân. Đồng thời cũng ảnh hưởng đến sự phát triển sức khỏe thể lực và trí não của bé sau này. Thêm vào đó, khi thiếu sắt mẹ gặp vấn đề dễ nhiễm trùng do sức đề kháng của mẹ kém. Khiến  bé ảnh hưởng sinh ra mang tiềm tàng của bệnh thiếu máu do thiếu sắt giống mẹ, khó có được sức khỏe tốt như mong đợi. Vì vậy, bổ sung sắt cho mẹ bầu và bổ sung sắt sau khi sinh rất là  cần thiết.

Theo thống kê các số liệu nghiên cứu, khoảng 40 – 50% phụ nữ khi mang thai bị thiếu sắt (thay đổi theo vùng, miền). Riêng kết quả điều tra của Viện Dinh Dưỡng Quốc Gia, có đến 36,8% phụ nữ mang thai ở Việt Nam bị thiếu máu, có đến 75% nguyên nhân thiếu máu là do thiếu chất sắt. Trong tình huống này, nhiều mẹ không khỏi lo lắng: “nên bổ sung sắt cho bà bầu từ tháng thứ mấy?”  “Bà bầu cần nạp bao nhiêu sắt mỗi ngày?”

Nên bổ sung sắt cho bà bầu từ tháng thứ mấy?

Lượng sắt cần cung cấp khác nhau ở mỗi giai đoạn thai kỳ: 

  • 3 tháng đầu tiên: thời gian bắt đầu hình thành của thai nhi, thời điểm này nhu cầu về chất sắt chưa cao, có thể còn giảm hơn so với lúc thường, vì mẹ không bị mất máu do thời kỳ kinh nguyệt
  • 3 tháng ở giữa thai kỳ: mẹ bầu cần bổ sung sắt giai đoạn từ tháng thứ 3 đến tháng thứ 6 của thai kỳ, do nhu cầu về chất sắt của mẹ bầu tăng cao nhất. Vì thế cần bổ sung sắt đúng cách mỗi ngày ở giai đoạn này, thời điểm bào thai phát triển nhanh, mạnh nhất.
  • 3 tháng cuối: nhu cầu về lượng máu của mẹ bầu có thể tăng hơn 50% so với bình thường. Giai đoạn này nhu cầu sắt tăng lên cao tới đỉnh điểm, để đáp ứng đủ cho quá trình tạo hồng cầu, cũng như sự phát triển toàn diện của bé ở 3 tháng cuối.
  • Sau khi sinh từ 1 đến 3 tháng: mẹ vẫn nên tiếp tục bổ sung chất sắt nhằm cân bằng lượng sắt ở trong cơ thể. Hạn chế cạn kiệt nguồn đã sắt dự trữ do mất máu khi sinh.

Lưu ý: lượng sắt từ thực phẩm và thuốc sẽ không được hấp thụ hoàn toàn, chỉ một lượng nhỏ từ 10 – 15% chất sắt được hấp thụ. Do đó, mẹ bầu nên tính lượng sắt cần nạp phải ở mức cao hơn so với nhu cầu thực thế của cơ thể. Lượng sắt không được hấp thụ sẽ được đào thải ra bên ngoài bằng đường tiêu hóa.

Điều này là một trong những nguyên nhân khiến mẹ bị táo bón, tiêu chảy, đi ngoài phân màu đen, chán ăn và chướng bụng…Nếu lượng sắt bổ sung vượt quá số liều (nằm ngoài mức khuyến nghị của chuyên gia) từ đó lượng sắt dư không hấp thụ ngày càng tăng, gây nên những tác dụng không mong muốn.

 

Chính vì thế, theo chuyên gia dinh dưỡng đưa ra, mẹ bầu phải cẩn thận bổ sung chất sắt nằm ở liều thấp nhất có thể, nhằm hạn chế tối đa những tác hại không mong muốn. Theo lời khuyên của Tổ chức Y tế thế giới  (WHO), phụ nữ mang thai nên sử dụng thuốc bổ sung sắt cho bà bầu hằng ngày, vẫn tiếp tục uống đến sau sinh 1 tháng. 

Liều bổ sung 60mg chất sắt kèm theo acid folic 400mcg/ngày. Thêm vào đó, nên sử dụng thực phẩm tăng cường sắt.

Cần bao nhiêu sắt mỗi ngày cho mẹ bầu?

Trước khi mang thai phụ nữ cần tối thiểu 15mg/ngày. Khi có thai, cơ thể sẽ cần sắt gấp đôi tức là khoảng 30mg/ngày. Với trường hợp không cung cấp đầy đủ, mẹ sẽ mắc chứng thiếu máu và ảnh hưởng đến sức khỏe của cả bé.

Theo như Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã khuyến cáo, phụ nữ lần đầu tiên có thai nên sử dụng viên sắt mỗi ngày và uống kéo dài đến sau khi sinh một tháng. Liều bổ sung sắt cần 60mg kèm theo acid folic 400mcg/ ngày. Ngoài ra, cũng nên sử dụng những thực phẩm có tăng cường sắt và acid folic cho phụ nữ khi mang thai.

Cách bổ sung sắt cho bà bầu

1. Thực phẩm giàu chất sắt cho mẹ bầu 

Thực phẩm là nguồn sắt dồi dào, đa dạng. Chất sắt có nhiều trong những thực phẩm sau:

  • Từ động vật: Thịt đỏ, tim, gan, thịt gia cầm, cá, nghêu, hàu, lòng đỏ trứng
  • Rau củ: Các loại rau có lá xanh đậm, bông cải, bí ngô và trái cây khô, các loại đậu, ngũ cốc

Sắt có nguồn từ động vật có khả năng hấp thụ cao hơn so với sắt có nguồn từ thực vật. Theo ước tính, người bình thường hấp thụ được 10% đến 15% sắt từ nguồn động vật, 5% đến 10% sắt từ nguồn thực vật.

Để đủ lượng sắt gấp 10 lần nhu cầu được khuyến cáo, vì cơ thể chỉ có thể hấp thu khoảng 10%. Ngoài ăn thực phẩm bổ sung sắt, nên ăn đủ đạm, không ăn nhiều thực phẩm giàu photpho. Ngoài ra, khi thực phẩm chế biến sẽ mất đi một lượng chất sắt, dẫn đến lượng sắt cung cấp có thể thiếu. Vì vậy, thuốc bổ sung sắt cho phụ nữ mang thai được khuyên dùng, nhằm đảm bảo lượng chất sắt nạp vào cơ thể không quá dư hoặc quá thừa. 

2. Làm thế nào để sắt được hấp thu tối ưu?

  • Tăng cường ăn thực phẩm có nhiều chất sắt và vitamin C, để giúp cơ thể mẹ hấp thụ chất sắt tốt hơn.
  • Cà phê, trà, sữa, ngũ cốc, các sản phẩm làm từ sữa… làm giảm sự hấp thụ chất sắt. Cố gắng không dùng nhiều thực phẩm này chung lúc hoặc gần thời gian bổ sung sắt. Canxi cũng vậy, không nên dùng chung thời điểm, nên xa ít nhất 2 giờ để không cản trợ hấp thụ sắt.

Bổ sung sắt cho bà bầu từ tháng thứ mấy khi mang thai là điều quan trọng cần quan tâm. Tuy nhiên, mẹ bầu nên chú ý bổ sung theo chỉ định của bác sĩ. Tránh dư thừa gây ảnh hưởng nặng cho hệ tiêu hóa, cũng sẽ ảnh hưởng không tốt tới khả năng ăn uống, dẫn tới sức khỏe mẹ và bé yếu hơn.